TOETS · OMGEVING
Wegenistoets: ligt uw perceel aan een goede weg, en raakt uw project een gemeenteweg?
Twee vragen bij elke aanvraag. Ligt het perceel aan een voldoende uitgeruste weg, die minstens verhard is met duurzame materialen en voorzien van een elektriciteitsnet? En legt of wijzigt het project een gemeenteweg? In dat laatste geval beslist de gemeenteraad eerst over de zaak der wegen.
Wat wordt er getoetst?
1. Een voldoende uitgeruste weg
Volgens artikel 4.3.5 VCRO kan een vergunning voor het bouwen van een gebouw met onder meer de hoofdfunctie wonen, recreatie, detailhandel, horeca, kantoor, dienstverlening, industrie of gemeenschapsvoorzieningen enkel worden verleend op een perceel aan een voldoende uitgeruste weg die al bestaat op het ogenblik van de aanvraag. Zo'n weg is ten minste met duurzame materialen verhard en voorzien van een elektriciteitsnet. De plaatselijke toestand en de stedenbouwkundige voorschriften kunnen meer vragen. De Vlaamse Regering kan bepalen in welke gevallen van die minimale uitrusting afgeweken mag worden.
2. De zaak der wegen
Omvat de aanvraag de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg, dan roept het college de gemeenteraad samen. De gemeenteraad beslist over de ligging, de breedte en de uitrusting van de weg en over de eventuele opname in het openbaar domein, vóór de vergunning kan worden verleend. Hij kan daarbij voorwaarden en lasten opleggen. Een wijziging van een gemeenteweg is een aanpassing van de breedte van de bedding; verfraaiings-, uitrustings- of herstelwerken vallen daar niet onder. Dat volgt uit het decreet houdende de gemeentewegen van 3 mei 2019, in werking sinds 1 september 2019, en uit artikel 31 van het Omgevingsvergunningsdecreet.
Een gemeenteweg is een openbare weg die onder het rechtstreekse en onmiddellijke beheer van de gemeente valt. De ligging wordt vastgelegd in een rooilijnplan, met de actuele en toekomstige rooilijn, de kadastrale gegevens en de eigenaars.
Wanneer geldt het?
| Situatie | Wat geldt er? |
|---|---|
| Nieuwbouw aan een bestaande, verharde straat met elektriciteit | Voldoende uitgeruste weg: in de regel in orde |
| Nieuwbouw aan een onverharde weg of veldweg | Geen voldoende uitgeruste weg: de vergunning kan niet worden verleend |
| Verbouwen, herbouwen of uitbreiden van een bestaand gebouw | De voorwaarde van een voldoende uitgeruste weg geldt niet |
| Land- of tuinbouwbedrijf en de bijhorende bedrijfswoning | De voorwaarde geldt niet |
| Kavel in een verkaveling waarin geen of beperktere lasten voor de weguitrusting werden opgelegd | De voorwaarde geldt niet |
| Verkaveling of project met een nieuwe straat die openbaar wordt | Zaak der wegen: de gemeenteraad beslist eerst |
| Project dat de rooilijn of de breedte van een gemeenteweg wijzigt, of een trage weg verlegt | Zaak der wegen |
| Private wegenis die privaat blijft | Geen zaak der wegen, maar de vergunningverlener beoordeelt zelf of de weg werkelijk privaat is |
| Perceel langs een gewestweg of autosnelweg | Advies van het Agentschap Wegen en Verkeer over bouw- en rooilijn, reservatiestroken, toegangen en de bouwvrije strook langs autosnelwegen |
Staat de opdrachtgever in voor zowel de gebouwen als de nodige wegenis, of wordt de wegenis aangelegd door of in opdracht van de overheid of de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen, dan kan de vergunning voor de gebouwen verleend worden zodra de wegenis vergund is en de nodige financiële waarborgen gesteld zijn.
Hoe verloopt het?
Statuut (gemeenteweg, gewestweg, private weg), verharding, nutsvoorzieningen en riolering, en bestaande rooilijnplannen.
Een nieuwe straat, een verbreding of versmalling, een verlegging of een opheffing.
Door een landmeter-expert en een studiebureau, afgestemd op de gemeente.
Het dossier zaak der wegen zit in de aanvraag; na het openbaar onderzoek beslist de gemeenteraad. Pas daarna kan de vergunning volgen.
Waar het misloopt. Wegenis die op plan "privaat" heet, maar in de feiten openbaar gebruikt zal worden; een rooilijn die verschuift zonder dat iemand de zaak der wegen voorziet; en een bouwaanvraag aan een weg die nog niet bestaat op het ogenblik van de aanvraag.
Wat doet The A-RK?
In huis
- De uitrusting en het statuut van de weg vooraf toetsen
- Nagaan of het project een gemeenteweg aanlegt, wijzigt, verplaatst of opheft
- Het dossier zaak der wegen samenstellen en motiveren
- Afstemmen met de gemeente, de rioleringstoets en de watertoets
Wij coördineren
- Rooilijnplan en opmeting door een landmeter-expert
- Technisch wegenisontwerp door een studiebureau
- Advies van het Agentschap Wegen en Verkeer langs gewestwegen
In de praktijk
Voor een oprit, een inname of werken langs een gewestweg vraagt u advies of vergunning aan bij het Agentschap Wegen en Verkeer via wegenenverkeer.be/adviezen-vergunningen.
Veelgestelde vragen
Wat is een voldoende uitgeruste weg?
Een weg die al bestaat op het ogenblik van de aanvraag en ten minste met duurzame materialen verhard en voorzien van een elektriciteitsnet is. De plaatselijke toestand en de stedenbouwkundige voorschriften kunnen meer vragen.
Ik verbouw een bestaande woning aan een onverharde weg. Is dat een probleem?
Voor het verbouwen, herbouwen of uitbreiden van een bestaand gebouw geldt de voorwaarde van een voldoende uitgeruste weg niet. Andere toetsen blijven wel gelden.
Wanneer moet de gemeenteraad beslissen?
Als de aanvraag de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg omvat. De gemeenteraad beslist dan over de ligging, de breedte en de uitrusting van de weg en over de eventuele opname in het openbaar domein, vóór de vergunning kan worden verleend.
Onze verkaveling krijgt een private weg. Moet de gemeenteraad dan ook beslissen?
Niet als de weg werkelijk privaat blijft. De vergunningverlener moet wel zelf beoordelen of het om een private of een openbare weg gaat.
Wat als mijn perceel aan een gewestweg ligt?
Dan adviseert het Agentschap Wegen en Verkeer, onder meer over de bouw- en rooilijn, toegangen en reservatiestroken. Langs autosnelwegen geldt bovendien een bouwvrije strook.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Art. 4.3.5 VCRO | Voldoende uitgeruste weg als voorwaarde om te bouwen |
| Decreet van 3 mei 2019 houdende de gemeentewegen | Gemeentewegen, rooilijnplannen en zaak der wegen; in werking op 1 september 2019 |
| Art. 31 Decreet van 25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning | Gemeenteraad beslist over de zaak der wegen als de aanvraag een gemeenteweg aanlegt, wijzigt, verplaatst of opheft: ligging, breedte, uitrusting en eventuele opname in het openbaar domein |
| Wet van 12 juli 1956 tot vaststelling van het statuut der autosnelwegen | Bouwvrije strook langs autosnelwegen |
| Besluit Vlaamse Regering van 25 januari 2019 | Vrije stroken langs autosnelwegen |
Rechtspraak
Een greep uit de uitspraken die bepalen hoe deze toets in de praktijk wordt toegepast.
| Uitspraak | Wat de rechter zei |
|---|---|
| Raad voor Vergunningsbetwistingen RvVb-A-2425-0265 5 december 2024 | Bij een verkaveling met uitdrukkelijk private wegenis volgde de vergunningverlener het ongunstige oordeel van de gemeenteraad. Vernietigd: de gemeenteraad wordt enkel gevat als vaststaat dat de aanvraag een gemeenteweg omvat, en het is de vergunningverlener die moet beoordelen of de weg privaat of openbaar is. |
Rechtspraak is altijd verbonden aan de feiten van een dossier. Wij vertalen ze naar uw situatie.
Beroep
Tegen een beslissing van het college kan binnen 30 dagen administratief beroep bij de deputatie. Besliste de deputatie in eerste aanleg, dan gaat het administratief beroep binnen 30 dagen naar de Vlaamse Regering (in de wettelijk bepaalde gevallen de gewestelijke omgevingsambtenaar). Tegen de beslissing in laatste administratieve aanleg kan binnen 45 dagen beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie geen administratief beroep instelde, verliest in principe de toegang tot de Raad. De Vlaamse Regering bereidt een hervorming van de vergunningsprocedure voor (modulaire omgevingsvergunningsprocedure); wij volgen de inwerkingtreding op. Wij bereiden uw dossier zo voor dat het die toets doorstaat, en denken mee als het toch misloopt.
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van de Vlaamse Codex, de geconsolideerde tekst van de VCRO, het Agentschap Wegen en Verkeer en de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier.