TOETS · OMGEVING
Mobiliteitstoets en MOBER: wat doet uw project met het verkeer?
De vergunningverlener kijkt bij elk project naar de mobiliteitsimpact en naar het parkeren. Voor de meeste projecten volstaat een goed onderbouwde mobiliteitstoets in de aanvraag. Boven bepaalde drempels is een volledig mobiliteitseffectenrapport (MOBER) nodig.
Wat is het?
De mobiliteitsimpact is een van de aandachtspunten waaraan de vergunningverlener uw project toetst als onderdeel van de goede ruimtelijke ordening (artikel 4.3.1, §2 VCRO). Daarnaast hebben veel gemeenten een parkeerverordening, of staat er een parkeernorm in een RUP. Die legt vast hoeveel parkeerplaatsen voor auto en fiets uw project moet voorzien.
Een mobiliteitstoets is een lichtere analyse: hoeveel verkeer brengt het project mee, waar wordt geparkeerd, hoe komen fietsers en voetgangers binnen, en hoe verloopt laden en lossen. Ze is in de regel niet als apart document verplicht, maar geeft de beoordeling een onderbouwde basis. Bij een aanvraag voor kleinhandelsactiviteiten is een mobiliteitstoets detailhandel wel verplicht, tenzij er een mobiliteitsstudie is.
Een MOBER is een volledig mobiliteitseffectenrapport; het aanvraagformulier noemt het een mobiliteitsstudie (bijlage E1bis). Het brengt de bereikbaarheid en de effecten op het verkeersnetwerk in kaart en stelt maatregelen voor. Boven bepaalde drempels moet het bij de aanvraag zitten. Het Departement Mobiliteit en Openbare Werken geeft dan advies, en bij de gewone procedure ook de provinciale of gewestelijke omgevingsvergunningscommissie.
Wanneer geldt het?
| Situatie | Wat is nodig? |
|---|---|
| Elk vergunningsplichtig project | De mobiliteitsimpact wordt beoordeeld als deel van de goede ruimtelijke ordening. Motiveer ze in de beschrijvende nota. |
| De gemeente heeft een parkeerverordening of het RUP bevat een parkeernorm | Toetsing van het aantal parkeerplaatsen voor auto en fiets aan die norm. |
| Middelgroot project | Een mobiliteitstoets is aangeraden. Het richtlijnenboek van de Vlaamse overheid noemt als voorbeelden onder meer 100 woningen of 3.000 m² kantoren. |
| Bouw van 250 woongelegenheden of meer · 7.500 m² bruto vloeroppervlakte of meer voor handel, horeca, kantoren of diensten · 15.000 m² of meer voor industrie en bedrijvigheid · aanleg van 200 parkeerplaatsen of meer | MOBER (mobiliteitsstudie) verplicht. Ook een uitbreiding of wijziging waardoor de drempel voor vloeroppervlakte of parkeerplaatsen, of een veelvoud ervan, overschreden wordt, telt. Deze ondergrenzen staan in het richtlijnenboek mobiliteitseffectenstudies (editie december 2025, § 2.4.2, tabel 2) en in de bijlagen bij het Omgevingsvergunningsbesluit van 27 november 2015; voor plannen gelden geen normen. Voor de mobiliteitstoets zelf is er een officieel formulier (versie 2024). |
| Aanvraag voor kleinhandelsactiviteiten onder die drempels | Mobiliteitstoets detailhandel (bijlage E1ter) verplicht. |
| De aanvraag bevat een milieueffectrapport dat de mobiliteit behandelt | Geen afzonderlijke MOBER. |
| Kleiner project in een drukke verkeersomgeving | Geen MOBER-plicht, maar in de praktijk vraagt een gemeente soms meer onderbouwing. Bespreek het vooraf. |
Hoe verloopt het?
Parkeerverordening, RUP- of verkavelingsvoorschriften en de ligging ten opzichte van het wegennet.
Hoeveel bewegingen brengt het project mee, en klopt de parkeerbalans voor auto en fiets?
Onder de drempels volstaat in de regel een mobiliteitstoets. Erboven wordt het een MOBER; ook als de gemeente om meer onderbouwing vraagt, kan dat de beste weg zijn.
Een mobiliteitsdeskundige stelt het rapport op. De voorgestelde maatregelen verwerken wij in het ontwerp.
De conclusies komen in de beschrijvende nota, zodat de vergunningverlener ze niet zelf moet invullen.
Waar het misloopt. Een parkeerbalans die op papier klopt maar in de praktijk niet werkt, een fietsenstalling die te krap of slecht bereikbaar is, of een toegang die het verkeer op een smalle straat laat stilvallen. Die punten lossen wij liever op in het ontwerp dan in een beroepsprocedure.
Wat doet The A-RK?
In huis
- Parkeerverordening, RUP en verkavelingsvoorschriften nagaan
- Parkeerbalans voor auto en fiets opmaken en tekenen
- De mobiliteitstoets voor gewone projecten opstellen
- De mobiliteitsimpact motiveren in de beschrijvende nota
Wij coördineren
- Een volledig MOBER door een mobiliteitsdeskundige
- De maatregelen uit het MOBER integreren in het ontwerp
- Bij een project-MER: afstemming met de MER-deskundige
Veelgestelde vragen
Is een mobiliteitstoets wettelijk verplicht?
In de regel niet als apart document. De vergunningverlener moet wel de mobiliteitsimpact van uw project beoordelen als onderdeel van de goede ruimtelijke ordening. Een uitzondering is een aanvraag voor kleinhandelsactiviteiten: daar hoort een mobiliteitstoets detailhandel bij, tenzij er een mobiliteitsstudie is.
Vanaf wanneer is een MOBER verplicht?
Bij het bouwen van minstens 250 woongelegenheden, bij minstens 7.500 m² bruto vloeroppervlakte voor handel, horeca, kantoren of diensten, bij minstens 15.000 m² voor industrie en bedrijvigheid, of bij de aanleg van minstens 200 parkeerplaatsen. Ook een uitbreiding of wijziging waardoor de drempel voor vloeroppervlakte of parkeerplaatsen, of een veelvoud ervan, overschreden wordt, telt mee.
Kan de gemeente een MOBER vragen voor een kleiner project?
De regeltekst legt de mobiliteitsstudie enkel boven de drempels op. In de praktijk vraagt een gemeente soms toch meer onderbouwing, bijvoorbeeld in een drukke verkeersomgeving. Bespreek het daarom vooraf met de gemeente, dan weet u waar u aan toe bent.
Er is al een project-MER. Moet er dan nog een MOBER bij?
Niet als het milieueffectrapport de mobiliteit behandelt; dat staat zo in het aanvraagformulier.
Waar vind ik de parkeernorm van mijn gemeente?
In een gemeentelijke stedenbouwkundige verordening of in de voorschriften van een RUP. Niet elke gemeente heeft er een. Wij zoeken het voor uw perceel op.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Art. 4.3.1, §2, 1° VCRO | Mobiliteitsimpact als aandachtspunt van de goede ruimtelijke ordening |
| Omgevingsvergunningsbesluit van 27 november 2015, art. 15 met bijlage 1 (vraag 2.10) en bijlage 2 (addenda E1bis, E1ter en W1) | Mobiliteitsstudie (MOBER) als verplichte bijlage boven de drempels; mobiliteitstoets detailhandel bij kleinhandel |
| Omgevingsvergunningsbesluit, art. 35, §5, en art. 41–42 | Advies van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken en van de omgevingsvergunningscommissie als een mobiliteitsstudie vereist is |
| Gemeentelijke stedenbouwkundige verordening of RUP | Parkeernorm voor auto en fiets – verschilt per gemeente |
| Richtlijnenboek mobiliteitseffectenstudies, mobiliteitstoets en MOBER (Vlaamse overheid) | Richtlijn – geen regelgeving |
| Richtlijnenboek MER Mens-Mobiliteit (Departement Omgeving, 2021) | Richtlijn voor de discipline mobiliteit in een project-MER – geen regelgeving |
Beroep
Tegen een beslissing van het college kan binnen 30 dagen administratief beroep bij de deputatie. Besliste de deputatie in eerste aanleg, dan gaat het administratief beroep binnen 30 dagen naar de Vlaamse Regering (in de wettelijk bepaalde gevallen de gewestelijke omgevingsambtenaar). Tegen de beslissing in laatste administratieve aanleg kan binnen 45 dagen beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie geen administratief beroep instelde, verliest in principe de toegang tot de Raad. De Vlaamse Regering bereidt een hervorming van de vergunningsprocedure voor (modulaire omgevingsvergunningsprocedure); wij volgen de inwerkingtreding op. Wij bereiden uw dossier zo voor dat het die toets doorstaat, en denken mee als het toch misloopt.
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026, aangevuld op 6 oktober 2026 met het richtlijnenboek mobiliteitseffectenstudies (editie december 2025), aan de hand van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, het Omgevingsvergunningsbesluit met zijn bijlagen (Vlaamse Codex) en de m.e.r.-wiki van het Departement Omgeving. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier.