TOETS · OMGEVING
Rioleringstoets: waar gaat uw afvalwater naartoe?
Wie vanaf 1 januari 2025 een omgevingsvergunning aanvraagt om te bouwen, te herbouwen of te verkavelen, moet aantonen dat het huishoudelijk afvalwater gezuiverd wordt. De vergunning kan alleen worden verleend als aan de zuiveringsvoorwaarden van artikel 4.3.9 VCRO is voldaan.
Wat is de rioleringstoets?
Een nieuwe beoordelingsgrond in de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (artikel 4.3.9). De vergunningverlener kijkt of het afvalwater van uw project terechtkomt in een riolering die aangesloten is op een operationele rioolwaterzuiveringsinstallatie, of anders zelf gezuiverd wordt. De bedoeling: nieuwe projecten voegen zo weinig mogelijk ongezuiverd afvalwater toe.
Wanneer geldt ze?
| Situatie | Rioleringstoets? |
|---|---|
| Bouwen of herbouwen van een gebouw dat huishoudelijk afvalwater loost | Ja |
| Verkavelen van gronden | Ja |
| Aanvraag ingediend vóór 1 januari 2025 | Nee |
| Verbouwing | Nee – de toets geldt alleen voor bouwen en herbouwen |
Hoe wordt getoetst?
Alles hangt af van waar uw perceel ligt in het zoneringsplan van de gemeente, en of er riolering gepland is.
Bouwen of herbouwen kan als het afvalwater naar een riolering gaat die aangesloten is op een operationele rioolwaterzuiveringsinstallatie, of als de zuivering geregeld is in de verkavelingsvergunning. Anders plaatst u een individuele zuiveringsinstallatie (IBA) of sluit u aan op een collectieve installatie.
Bouwen of herbouwen kan als de riolering al aangesloten is op een operationele rioolwaterzuiveringsinstallatie, of als bevestigd is dat de aanbesteding van de riolering binnen zes jaar gepland is (in afwachting met een septische put). Ook kan het als de zuivering geregeld is in de verkavelingsvergunning, of met een septische put voor een gebouw met hoogstens negen woongelegenheden. Anders is een eigen zuiveringsinstallatie nodig.
De riolering binnen het project moet aangesloten zijn of binnen zes jaar gepland, of de kavels krijgen een collectieve of individuele zuivering. Komt er in collectief te optimaliseren buitengebied hoogstens één bijkomende bouwkavel bij, dan volstaat een septische put. Anders legt de vergunning voorwaarden of lasten op.
Voor centraal gebied en collectief geoptimaliseerd buitengebied stelt artikel 4.3.9 geen bijkomende voorwaarden: daar loost u op de riolering, volgens VLAREM II en de voorwaarden van de rioolbeheerder.
Addendum B26b. Volgens het omgevingsloket vult de aanvrager sinds de release van 8 april 2025 dit formulier met beslissingsboom in. Het is een formulier van het omgevingsloket, geen regel uit de VCRO. Vul het zorgvuldig in.
Wat doet The A-RK?
In huis
- Ligging in het zoneringsplan en het uitvoeringsplan nagaan
- Addendum B26b invullen en motiveren
- Rioleringsplan ontwerpen: afvalwater, hemelwater, IBA indien nodig
- Afstemmen met de rioolbeheerder en de watertoets
Wij coördineren
- Keuring van de private waterafvoer door een keurder die bevoegd is in uw gemeente (nevenaanneming)
- Leverancier en plaatsing van een zuiveringsinstallatie
In de praktijk
Stappenplan: controleer het zoneringsplan en de rioolinventaris op Geopunt (of de woningpas), doorloop de beslissingsboom van addendum B26b, ontwerp de privériolering volgens de richtlijnen van VLARIO (afvalwater: TV 265; hemelwater: VLAREM II en de hemelwaterverordening 2023), overleg zo nodig met de rioolbeheerder en plan de verplichte keuring van de privériolering. Projecten in of nabij overstromingsgevoelig gebied worden strenger beoordeeld. Zie ook onze tooltip #7 op VNOhub.
Het zoneringsplan van de VMM toont per adres de zuiveringszone, de rioolbeheerder en de geplande rioleringsprojecten en IBA's. Wij raadplegen het bij elk dossier vóór we de rioleringstoets voorbereiden.
Veelgestelde vragen
Geldt de rioleringstoets ook voor een verbouwing?
De toets geldt voor het bouwen of herbouwen van een gebouw dat huishoudelijk afvalwater loost en voor het verkavelen van gronden. Voor een verbouwing geldt ze niet. Wij kijken per dossier na of uw werken als verbouwen of als herbouwen gelden.
Wat is addendum B26b?
Een formulier met beslissingsboom bij de aanvraag in het omgevingsloket, waarmee u aantoont hoe aan de zuiveringsvoorwaarden wordt voldaan. Volgens het omgevingsloket hoort het sinds de release van 8 april 2025 bij de aanvraag. Het is een formulier, geen regel uit de VCRO.
Is de rioleringstoets hetzelfde als de rioolkeuring?
Nee. De rioleringstoets gebeurt bij de vergunningsaanvraag. De keuring van de private waterafvoer gebeurt na de werken, vóór de aansluiting op de openbare riolering, door een keurder die bevoegd is in uw gemeente. U vraagt de keuring aan en betaalt ze.
Wie beslist over mijn concrete dossier?
De vergunningverlener, meestal de gemeente. Wij bereiden het dossier zo voor dat die beoordeling vlot verloopt.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Art. 4.3.9 VCRO | Voorwaarden inzake waterzuivering als beoordelingsgrond (versie 15/06/2024), voor bouwen of herbouwen met lozing van huishoudelijk afvalwater en voor verkavelen |
| Decreet van 26 april 2024 (BS 5 juni 2024) | Decreet tot wijziging van de wet onbevaarbare waterlopen, de VCRO en het decreet integraal waterbeleid; voegde art. 4.3.9 toe (art. 4) en regelt de overgang (art. 17): geldt voor aanvragen ingediend na 31 december 2024 |
| Decreet integraal waterbeleid (gecoördineerd 15 juni 2018) | Watertoets |
| Besluit van de Vlaamse Regering van 10 maart 2006 en VLAREM II (art. 6.2.2) | Zoneringsplannen en de lozingsregels per zone |
| Algemeen waterverkoopreglement – besluit van de Vlaamse Regering van 8 april 2011 (art. 12/1) | Verplichte keuring van de private waterafvoer; de rioolbeheerder organiseert de keuring en de minister kan nadere regels vastleggen |
| Code van goede praktijk voor rioleringssystemen | Technische richtlijn – geen regelgeving |
Beroep
Tegen een beslissing van het college kan binnen 30 dagen administratief beroep bij de deputatie. Besliste de deputatie in eerste aanleg, dan gaat het administratief beroep binnen 30 dagen naar de Vlaamse Regering (in de wettelijk bepaalde gevallen de gewestelijke omgevingsambtenaar). Tegen de beslissing in laatste administratieve aanleg kan binnen 45 dagen beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie geen administratief beroep instelde, verliest in principe de toegang tot de Raad. De Vlaamse Regering bereidt een hervorming van de vergunningsprocedure voor (modulaire omgevingsvergunningsprocedure); wij volgen de inwerkingtreding op. Wij bereiden uw dossier zo voor dat het die toets doorstaat, en denken mee als het toch misloopt.
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van de volledige tekst van artikel 4.3.9 VCRO in de Vlaamse Codex, met toelichting van het Departement Omgeving en de VMM. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier.