DESKUNDIGE
Ecoloog: wanneer heeft uw project een soortenonderzoek nodig?
Een ecoloog brengt beschermde soorten en natuurwaarden in kaart, zoals vleermuizen in een dak of broedvogels in een bomenrij. Buiten een milieueffectrapport is daarvoor geen wettelijke erkenning vereist; binnen een project-MER wel. The A-RK doet de voortoets en de soortentoets zelf, en coördineert een ecoloog als een inventaris, ontheffing of MER nodig is.
Wat doet een ecoloog?
Een ecoloog onderzoekt welke planten en dieren op of rond uw terrein leven en wat uw project met hen doet. Concreet gaat het om:
- een soorteninventaris, bijvoorbeeld van vleermuizen, gierzwaluwen of huismussen vóór een sloop of renovatie;
- het dossier voor een afwijking op het Soortenbesluit bij het Agentschap Natuur en Bos, als rust- of voortplantingsplaatsen van beschermde soorten verloren gaan;
- de discipline biodiversiteit in een project-MER, met de passende beoordeling als het project MER-plichtig is;
- milderende maatregelen, zoals vervangende verblijfplaatsen en de timing van de werken.
Wanneer heeft u hem nodig?
| Situatie | Nodig? |
|---|---|
| Sloop of renovatie van een gebouw waar vleermuizen of gebouwbewonende vogels kunnen zitten | Soms. Als de soortentoets wijst op beschermde soorten, is een inventaris op het juiste moment van het jaar nodig. |
| Rooien van bomen of verwijderen van vegetatie | Soms, afhankelijk van de soorten en de periode. |
| Verlies van rust- of voortplantingsplaatsen van beschermde soorten | Ja, voor het dossier van een afwijking op het Soortenbesluit en de maatregelen. |
| Passende beoordeling buiten een MER-procedure | Niet verplicht. The A-RK stelt ze meestal zelf op; bij complexe gevallen brengen wij een ecoloog aan. |
| Project-MER | Ja, een erkende MER-deskundige biodiversiteit. |
Erkenning en wie het mag doen
Buiten een MER-procedure is “ecoloog” geen beschermde titel en is er geen wettelijke erkenning vereist voor soortenonderzoek of voor een passende beoordeling. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de opmaak van de passende beoordeling (art. 36ter, §3 Natuurdecreet). Wel moet het onderzoek deskundig en controleerbaar zijn: het Agentschap Natuur en Bos en de vergunningverlener beoordelen het.
Binnen een project-MER wordt de discipline biodiversiteit behandeld door een erkende MER-deskundige biodiversiteit. Die erkenning is geregeld in het VLAREL (art. 6, 1°, d)), dat de disciplines van de MER-deskundigen opsomt, waaronder biodiversiteit. Een aparte erkenning als “ecoloog” bestaat niet. De passende beoordeling wordt dan in het MER geïntegreerd.
Hoe verloopt het?
Wij gaan na of het project gevolgen kan hebben voor speciale beschermingszones of beschermde soorten.
Zijn er aanwijzingen, dan inventariseert de ecoloog. Vleermuizen en broedvogels kunnen enkel in bepaalde periodes betrouwbaar onderzocht worden.
De ecoloog stelt maatregelen voor. Wij verwerken ze in het ontwerp en plannen de werken buiten de gevoelige periodes.
Gaan verblijfplaatsen toch verloren, dan wordt een afwijking op het Soortenbesluit aangevraagd bij het Agentschap Natuur en Bos. Het agentschap beslist in de regel binnen 20 werkdagen, verlengbaar met 20. De afwijking kan ook in de omgevingsvergunning worden opgenomen, als het beoordelingskader van het Soortenbesluit gevolgd wordt.
Waar nodig volgt de ecoloog de uitvoering op.
Waar het misloopt. Een inventaris kan alleen in het juiste seizoen. Wie in de winter vaststelt dat er vleermuizen kunnen zitten, verliest soms maanden. Daarom doen wij de soortentoets bij het begin van het ontwerp.
Wat doet The A-RK?
In huis
- De voortoets en de soortentoets
- De passende beoordeling buiten een MER-procedure
- Werken plannen buiten de gevoelige periodes
- Maatregelen verwerken in ontwerp en werf
Wij coördineren
- De ecoloog voor inventarissen en maatregelen
- Het dossier voor een afwijking op het Soortenbesluit
- De erkende MER-deskundige biodiversiteit in een project-MER
Veelgestelde vragen
Moet een ecoloog erkend zijn?
Buiten een milieueffectrapport niet. Binnen een project-MER moet de discipline biodiversiteit wel door een erkende MER-deskundige biodiversiteit behandeld worden.
Wie maakt de passende beoordeling?
De initiatiefnemer is verantwoordelijk. Buiten een MER-procedure schrijft het Natuurdecreet geen erkende deskundige voor; The A-RK stelt ze meestal zelf op. Binnen een project-MER wordt ze in het MER geïntegreerd, met een erkende MER-deskundige biodiversiteit.
Er zitten vleermuizen in ons dak. Mogen we nog renoveren?
Meestal wel, met de juiste maatregelen en timing. Gaan nesten of voortplantings- of rustplaatsen verloren, dan is een afwijking op het Soortenbesluit nodig. Een ecoloog bepaalt wat er precies moet gebeuren.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Natuurdecreet (21 oktober 1997), art. 36ter | Voortoets en passende beoordeling bij speciale beschermingszones; de initiatiefnemer is verantwoordelijk |
| Soortenbesluit (15 mei 2009) | Bescherming van soorten (art. 10 en 14), afwijkingen (art. 19–22) en afwijking in een omgevingsvergunning (art. 23) |
| Omzendbrief OMG/2017/01 | Toelichting bij de passende beoordeling (omzendbrief, geen decreet of besluit) |
| VLAREL, art. 6, 1°, d) | Erkenning als MER-deskundige, discipline biodiversiteit |
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van de volledige regelteksten in de Vlaamse Codex, met toelichting van het Agentschap Natuur en Bos en het Departement Omgeving. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier.