TOETS · OMGEVING
Handelsvestiging: wanneer heeft uw winkel een vergunning voor kleinhandel nodig?
Een kleinhandelsbedrijf of handelsgeheel met meer dan 400 m² netto handelsoppervlakte heeft een omgevingsvergunning voor kleinhandelsactiviteiten nodig, ook in een bestaand gebouw. Ook uitbreiden, samenvoegen of van categorie wijzigen kan vergunningsplichtig zijn.
Wat is het?
Kleinhandel is in Vlaanderen een aparte vergunningsplichtige activiteit, naast het bouwen of verbouwen. Sinds 1 augustus 2018 maakt die toets deel uit van de omgevingsvergunning. De vergunning wordt geweigerd als de aanvraag strijdt met de stedenbouwkundige voorschriften, en kan geweigerd worden als ze niet verenigbaar is met de vier doelstellingen van het integraal handelsvestigingsbeleid: duurzame vestigingsplaatsen (en geen kleinhandelslinten), een toegankelijk aanbod voor consumenten, leefbare kernen en duurzame mobiliteit.
Alles draait om de netto handelsoppervlakte: de oppervlakte die bestemd is voor het te koop aanbieden of de verkoop en die toegankelijk is voor het publiek, met inbegrip van de niet-overdekte oppervlakten, de kassazones, de zones achter de kassa’s en de inkomruimte.
Elke oppervlakte hoort bij een categorie. Tot en met 3 maart 2024 waren er vier, sinds 4 maart 2024 zijn er zes: verkoop van voeding, van goederen voor persoonsuitrusting, van planten, bloemen en goederen voor land- en tuinbouw, van vervoers- en transportmiddelen, van andere volumineuze goederen en van andere niet-volumineuze goederen. Volumineus is een goed waarvan hoogte, breedte en diepte samen minstens 2,5 meter meten.
Wanneer geldt het?
| Situatie | Vergunning voor kleinhandelsactiviteiten? |
|---|---|
| Uitbaten van een kleinhandelsbedrijf of handelsgeheel | Ja, bij meer dan 400 m² netto handelsoppervlakte – ook in een bestaand, vergund of hoofdzakelijk vergund gebouw, als de kleinhandelsactiviteiten er meer dan 180 dagen per jaar worden uitgeoefend (90 dagen als ze niet stroken met de stedenbouwkundige voorschriften); het decreet koppelt dat aan de voorwaarde dat de activiteiten in overeenstemming zijn met de uitdrukkelijke voorwaarden van de omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen (art. 11, eerste lid, 2°) |
| Uitbreiden | Ja, als de toename meer dan 300 m² bedraagt of meer dan 20 % van de vergunde netto handelsoppervlakte |
| Samenvoegen van winkels of handelsgehelen | Ja, als de netto handelsoppervlakte na samenvoeging meer dan 400 m² bedraagt |
| Wijzigen van categorie (winkel of handelsgeheel van meer dan 400 m²) | Ja, als een categorie haar vergunde oppervlakte overschrijdt met minstens 10 % van de totale vergunde netto handelsoppervlakte of met 300 m² |
| Opsplitsen van een kleinhandelsbedrijf van meer dan 400 m² | Ja |
| Winkel tot 400 m² netto handelsoppervlakte | Nee voor de kleinhandelsactiviteit; voor bouwen, verbouwen of een functiewijziging kan wel een omgevingsvergunning nodig zijn |
Hoe verloopt het?
Per categorie, inclusief de voor het publiek toegankelijke buitenverkoop.
Welke oppervlakte en welke categorieën zijn vandaag vergund? Daaraan worden uitbreiding en categoriewijziging gemeten.
Het addendum W1 Kleinhandelsactiviteiten bij de omgevingsvergunningsaanvraag, met de plannen van de verkoopruimte. Daarbij hoort een mobiliteitstoets detailhandel, of vanaf 7.500 m² brutovloeroppervlakte of 200 parkeerplaatsen een mobiliteitsstudie.
De aanvraag toetsen aan de doelstellingen van het handelsvestigingsbeleid, en afstemmen met de goede ruimtelijke ordening, de bestemming en de mobiliteit.
Verbouwingen, een functiewijziging of publiciteit horen in dezelfde aanvraag, zodat het geheel in één keer beoordeeld wordt.
Waar het misloopt. De buitenverkoop wordt niet meegeteld, of een bestaande winkel schuift ongemerkt op naar een andere categorie. Een vergunde oppervlakte voor volumineuze goederen is niet zomaar bruikbaar voor bijvoorbeeld persoonsuitrusting.
Wat doet The A-RK?
In huis
- De netto handelsoppervlakte per categorie berekenen en de vergunde toestand nagaan
- De kleinhandelsactiviteit opnemen in de aanvraag, met het addendum W1
- De aanvraag motiveren aan de beleidsdoelstellingen van het handelsvestigingsbeleid
- Afstemmen met functiewijziging, goede ruimtelijke ordening, parkeren en publiciteit
Wij coördineren
- Mobiliteitsstudie (MOBER) door een mobiliteitsdeskundige, waar het project dat vraagt
- Opmeting van een bestaande verkoopruimte door een landmeter-expert, waar nodig
Veelgestelde vragen
Mijn winkel is 350 m². Heb ik een vergunning voor kleinhandel nodig?
Voor de kleinhandelsactiviteit zelf niet: de grens ligt op meer dan 400 m² netto handelsoppervlakte. Voor bouwen, verbouwen of een functiewijziging kan wel een omgevingsvergunning nodig zijn.
Telt de buitenverkoop mee?
Ja. De netto handelsoppervlakte is de voor het publiek toegankelijke oppervlakte voor de verkoop, met inbegrip van de niet-overdekte oppervlakten, de kassazones, de zones achter de kassa’s en de inkomruimte.
Ik breid mijn winkel met 250 m² uit. Moet dat vergund worden?
Dat hangt af van de vergunde oppervlakte. Een uitbreiding is vergunningsplichtig als de toename meer dan 300 m² bedraagt of meer dan 20 % van de vergunde netto handelsoppervlakte. Bij 1.000 m² vergund is 250 m² al meer dan 20 %.
Wat veranderde er op 4 maart 2024?
Het aantal categorieën ging van vier naar zes, en voor aanvragen vanaf die datum geldt een nieuwe versie van het addendum W1 Kleinhandelsactiviteiten.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Decreet van 15 juli 2016 betreffende het integraal handelsvestigingsbeleid | Definities (art. 2), categorieën (art. 3), doelstellingen (art. 4), vergunningsplicht (art. 11), beoordeling (art. 13), handhaving en bestuurlijke geldboete van 1.200 tot 80.000 euro sinds 1 april 2026 (art. 15–17) |
| Omgevingsvergunningsdecreet | Sinds 1 augustus 2018 maakt de vergunning voor kleinhandelsactiviteiten deel uit van de omgevingsvergunning |
| Omgevingsvergunningsbesluit, art. 15 en bijlage 2 (addendum W1 Kleinhandelsactiviteiten) | Verplicht formulier bij de aanvraag, met mobiliteitstoets detailhandel (E1ter) of mobiliteitsstudie (E1bis) |
Beroep
Tegen een beslissing van het college kan binnen 30 dagen administratief beroep bij de deputatie. Besliste de deputatie in eerste aanleg, dan gaat het administratief beroep binnen 30 dagen naar de Vlaamse Regering (in de wettelijk bepaalde gevallen de gewestelijke omgevingsambtenaar). Tegen de beslissing in laatste administratieve aanleg kan binnen 45 dagen beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie geen administratief beroep instelde, verliest in principe de toegang tot de Raad. De Vlaamse Regering bereidt een hervorming van de vergunningsprocedure voor (modulaire omgevingsvergunningsprocedure); wij volgen de inwerkingtreding op. Wij bereiden uw dossier zo voor dat het die toets doorstaat, en denken mee als het toch misloopt.
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van het decreet integraal handelsvestigingsbeleid en het Omgevingsvergunningsbesluit (Vlaamse Codex) en de informatie van de Vlaamse overheid over de omgevingsvergunning voor kleinhandelsactiviteiten. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier; toets uw situatie aan de actuele tekst of laat ze nakijken.