TOETS · OMGEVING
Bemaling en grondwater: moet u uw bemaling melden of laten vergunnen?
Wie tijdens de werf grondwater wegpompt of blijvend grondwater wint, valt onder rubriek 53 van de VLAREM-indelingslijst. Een korte, kleine bemaling is niet ingedeeld; daarboven volgt een melding of een vergunning. Een gespecialiseerd bureau maakt de berekening, wij nemen ze op in uw aanvraag.
Wat is het?
Een bemaling verlaagt tijdelijk het grondwater, bijvoorbeeld om een kelder of een riolering droog te kunnen bouwen. Een grondwaterwinning pompt blijvend grondwater op, voor proceswater, reiniging of andere toepassingen. Beide zijn ingedeeld in rubriek 53 van de VLAREM-indelingslijst: tijdelijke bemalingen in rubriek 53.2 (bij hoge dagdebieten ook 53.11), winningen in rubriek 53.8. Het lozen van bemalingswater valt onder rubriek 3.8. Rubriek 53 van de indelingslijst geldt in de versie van 8 april 2025. Een put boren, bouwen of dichten mag sinds 1 januari 2015 alleen een erkend boorbedrijf.
Wanneer geldt het?
| Situatie | Wat geldt er? |
|---|---|
| Bemaling voor werken buiten beschermingszone type III: minder dan 1.000 m³ per dag en minder dan 10.000 m³ per jaar opgepompt, verlaging tot 4 m onder maaiveld, hoogstens 14 dagen na de opstart | Niet ingedeeld |
| Bemaling met een netto opgepompt volume tot 30.000 m³ (ook een kleine bemaling in beschermingszone type III) | Rubriek 53.2 – klasse 3 (melding) |
| Netto 30.000 tot 180.000 m³ | Klasse 3 bij een verlaging tot 4 m en hoogstens 1.000 m³ per dag; klasse 2 (vergunning) bij meer dan 1.000 m³ per dag of meer dan 4 m verlaging |
| Netto meer dan 180.000 m³ | Rubriek 53.2 – klasse 1 |
| Netto 2.500 m³ per dag of meer (1.000 m³ per dag in de kustduinen of bij effect op een speciale beschermingszone) | Ook rubriek 53.11 – klasse 1 |
| Grondwaterwinning tot 150 m³ per jaar voor huishoudelijk gebruik, of met een hand-, voet- of neuspomp, buiten beschermingszone type III | Niet ingedeeld; de VMM vraagt wel een eenmalige melding |
| Andere grondwaterwinning (rubriek 53.8) | Tot 5.000 m³ per jaar: klasse 3, of klasse 2 als de winning dieper gaat dan het dieptecriterium; 5.000 tot 30.000 m³ per jaar: klasse 2; meer dan 30.000 m³ per jaar: klasse 1 |
Hoe verloopt het?
De VMM legt een bemalingscascade op: eerst het netto opgepompte volume beperken en water teruggeven aan de ondergrond, dan nuttig hergebruiken, dan lozen in een waterloop of regenwaterafvoer, en pas als laatste stap lozen op de riolering.
Diepte van de uitgraving, grondwaterstand en bodemopbouw bepalen hoeveel er gepompt moet worden.
Debiet, volume, invloed op de omgeving en eventuele verplaatsing van verontreiniging, met de rekeninstrumenten van de VMM.
Niet ingedeeld, melding of vergunning. Een vergunningsplichtige bemaling hoort in de omgevingsvergunningsaanvraag, niet pas bij de start van de werf.
Duurt de bemaling van een bouwput langer dan 30 dagen en is een infiltratievoorziening binnen 200 meter bereikbaar via openbaar domein of de werf, dan gaat water terug in de ondergrond. Voor een bemaling van klasse 1 die langer dan zes maanden duurt, geldt 500 meter. Bij een verlaging van meer dan 6 meter is dat minstens 75 %. Ligt een waterloop of regenwaterafvoer binnen 200 meter via openbaar domein, dan is lozen op de riolering niet toegelaten, tenzij de vergunning het anders bepaalt. Meer dan 10 m³ per uur op de riolering mag alleen met toestemming van de exploitant van de zuiveringsinstallatie. Bemalingen vergund vóór 1 juli 2025 en opgestart uiterlijk op 31 december 2026 vallen nog niet onder de terugvoerplicht.
Debietmeters per watervoerende laag, registratie van de volumes, en bij een winning de metingen en de peilputmonitoring.
Waar het misloopt. De bemaling wordt pas bekeken als de aannemer start. Dan blijkt een melding of vergunning nodig, of moet er water worden teruggevoerd waar niemand op gerekend had. Bij een diepe kelder hoort de bemaling in het ontwerp en de aanvraag, niet in de werfplanning.
Wat doet The A-RK?
In huis
- De bemaling en de grondwaterwinning opnemen in de aanvraag of de melding
- De berekening afstemmen met het ontwerp: kelderdiepte, fasering, lozingsweg
- De vergunning, de metingen en de peilputmonitoring opvolgen
- Afstemmen met de watertoets en de lozing van afvalwater
Wij coördineren
- Bemalingsberekening door een gespecialiseerd bureau of hydrogeoloog
- Plaatsen van putten en peilputten door een erkend boorbedrijf
- Toelating van de waterbeheerder voor lozing in een waterloop
In de praktijk
De gebiedsdekkende GLG- en GHG-kaarten (gemiddelde laagste en hoogste grondwaterstand, VMM en Departement Omgeving, juli 2025) op DOV geven een eerste beeld van de grondwaterstand op uw perceel vóór de bemalingsstudie.
Voor het ontwerp van een bemaling raadplegen wij de boringen, het geologisch paspoort en de grondwaterstandsindicator van de Databank Ondergrond Vlaanderen. Ligt het perceel in een PFAS-risicozone, dan bekijken we eerst de no-regretmaatregelen van de gemeente voor het lozen of hergebruiken van het bemalingswater. Voor de heffing op bemalingswater worden de heffing op grondwaterwinning en die op waterverontreiniging afzonderlijk beoordeeld. Technisch noodzakelijke bouwbemaling is vrijgesteld van de winningsheffing; voor de lozing gelden bijkomende voorwaarden, onder meer bij lozing in de openbare riolering met een pompcapaciteit boven 10 m³ per uur. Is de bemaling heffingsplichtig, dan dient u vóór 15 maart van het heffingsjaar aangifte in via het heffingenloket van de VMM.
Veelgestelde vragen
Mijn aannemer zegt dat de bemaling maar een week duurt. Moet ik iets doen?
Misschien niet. Een bemaling voor werken is niet ingedeeld als ze minder dan 1.000 m³ per dag en minder dan 10.000 m³ per jaar oppompt, het grondwater hoogstens 4 meter verlaagt, hoogstens 14 dagen na de opstart duurt en buiten beschermingszone type III ligt. Wordt één van die grenzen overschreden, dan volgt een melding of een vergunning.
Mag het opgepompte water in de riolering?
Pas als laatste stap. Eerst teruggeven aan de ondergrond of hergebruiken, dan lozen in een waterloop of regenwaterafvoer. Is die binnen 200 meter via openbaar domein bereikbaar, dan mag u niet op de riolering lozen, tenzij de vergunning het anders bepaalt. Meer dan 10 m³ per uur op de riolering vraagt toestemming van de exploitant van de zuiveringsinstallatie.
Wie maakt de bemalingsberekening?
Een gespecialiseerd bureau, met de rekeninstrumenten van de VMM. Wij nemen het resultaat op in de aanvraag en stemmen het af met het ontwerp.
Ik heb een grondwaterput voor mijn tuin. Moet ik die melden?
De VMM vraagt dat u een grondwaterput eenmalig meldt, binnen twee maanden na de ingebruikname (toelichting van de VMM). Een winning tot 150 m³ per jaar voor huishoudelijk gebruik, buiten beschermingszone type III, is niet ingedeeld in VLAREM. Een nieuwe put laat u boren door een erkend boorbedrijf: dat is verplicht.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| VLAREM – indelingslijst (bijlage 1 bij VLAREM II), rubriek 53 (53.2, 53.8, 53.11) en rubriek 3.8 | Indeling van bemalingen, grondwaterwinningen en de lozing van bemalingswater (versie 08/04/2025) |
| VLAREM II – art. 5.53.1.2, 5.53.6.1.3 en 5.53.6.1.4 | Erkend boorbedrijf verplicht; bemalingscascade, terugvoeren van bemalingswater en debietmeters (versie 08/04/2025) |
| Besluit van de Vlaamse Regering van 21 juni 2024 (‘grondwatertrein’, wijziging van VLAREM II, VLAREL en het Omgevingsvergunningsbesluit wat de waterregelgeving betreft) | Vernieuwde regels voor bemaling en grondwaterwinning; deels in werking sinds 6 oktober 2024, de rest (o.a. de bemalingsregels) sinds 8 april 2025 (art. 65); overgangsregels in art. 66 e.v. |
| Richtlijnen bemalingen en rekeninstrumenten bemalingsnota (VMM) | Richtlijn en rekentools – geen regelgeving |
Beroep
Tegen een beslissing van het college kan binnen 30 dagen administratief beroep bij de deputatie. Besliste de deputatie in eerste aanleg, dan gaat het administratief beroep binnen 30 dagen naar de Vlaamse Regering (in de wettelijk bepaalde gevallen de gewestelijke omgevingsambtenaar). Tegen de beslissing in laatste administratieve aanleg kan binnen 45 dagen beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie geen administratief beroep instelde, verliest in principe de toegang tot de Raad. De Vlaamse Regering bereidt een hervorming van de vergunningsprocedure voor (modulaire omgevingsvergunningsprocedure); wij volgen de inwerkingtreding op. Wij bereiden uw dossier zo voor dat het die toets doorstaat, en denken mee als het toch misloopt.
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van de volledige tekst van VLAREM II en de indelingslijst in de Vlaamse Codex, met toelichting van de Vlaamse Milieumaatschappij en Databank Ondergrond Vlaanderen. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier; toets uw situatie aan de actuele tekst of laat ze nakijken.