TOETS · OMGEVING
Bouwen langs een autosnelweg
Langs elke autosnelweg ligt een vrije strook van dertig meter, gemeten vanaf de grens van het domein van de autosnelweg. Daarin mag u niet bouwen, herbouwen of verbouwen, geen gesloten afsluiting plaatsen, niets opslaan en het reliëf niet meer dan een meter wijzigen. Voorbij de tiende meter kan het Agentschap Wegen en Verkeer een afwijking toestaan. Een gunstig advies op uw omgevingsvergunningsaanvraag geldt als die afwijking.
Wat wordt er getoetst?
Twee regels naast elkaar. De wet van 12 juli 1956 geeft het domein van de autosnelweg een eigen statuut: daar mag niemand bouwen, aangelanden hebben geen recht van toegang en in- en uitrijden kan alleen op de daarvoor bestemde plaatsen (art. 1, 4 en 5); alleen de minister kan afwijken. Daarnaast legt het besluit van de Vlaamse Regering van 25 januari 2019 een vrije strook van dertig meter op, gemeten vanaf de grens van het domein (rijbanen, stationeerstroken, gerangschikte toegangswegen en het hele daarvoor ingerichte gewestdomein). Wat daar verboden is, wat in de eerste tien meter nooit kan en waar het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) voorbij de tiende meter een afwijking kan toestaan, staat per zone in de tabel hieronder. Een onwettige toestand in stand houden is eveneens verboden. Ligt uw aanvraag op minder dan dertig meter van het domein, dan moet de vergunningverlener het advies van de wegbeheerder vragen; blijft dat advies uit, dan wordt het geacht gunstig te zijn, en een gunstig advies geldt als de toegestane afwijking voor wat voorbij de tiende meter ligt.
Wanneer geldt het?
| Zone, gemeten vanaf de grens van het domein | Wat geldt er? | Regel |
|---|---|---|
| Het domein van de autosnelweg zelf | Geen installaties of bouwwerken; afwijking alleen door de minister. Geen recht van toegang voor aangelanden. | Art. 1, 4 en 5 wet 12/7/1956 |
| 0 tot 10 meter | Alle verboden van artikel 2; AWV kan hier niet afwijken, alleen de minister voor nutsleidingen, verkeersinfrastructuur, gsm-installaties en hernieuwbare energie. Geen hoogstammige bomen; langs aansluitingscomplexen geen gewassen hoger dan een meter. | Art. 2, 3 en 5 BVR 25/1/2019 |
| 10 tot 30 meter | Zelfde verboden, maar AWV kan een afwijking toestaan, eventueel met voorwaarden. Een gunstig advies op de vergunningsaanvraag geldt hier als afwijking. | Art. 2, 4, 6 en 7 BVR 25/1/2019 |
| De hele strook van 30 meter | Reclame en borden verboden, afwijking alleen door de minister. De minister kan wettig opgerichte constructies en beplantingen laten verwijderen tegen voorafgaande vergoeding. | Art. 10 en 11 wet 12/7/1956 |
| Minder dan 30 meter van het domein van een autosnelweg, hoofdweg of primaire weg I, of langs een gewestweg | Verplicht advies van de wegbeheerder bij elke omgevingsvergunningsaanvraag voor stedenbouwkundige handelingen of verkavelen. | Art. 35, § 6 Omgevingsvergunningsbesluit |
| Verder dan 30 meter | Geen bouwvrije strook. De Publiciteitsverordening blijft gelden: niet-zaakgebonden publiciteit mag niet herkenbaar zijn vanaf een autosnelweg, bewegende of wisselende boodschappen evenmin. | Art. 8 en 13 Publiciteitsverordening |
Vrijstelling is geen toelating. Het Vrijstellingenbesluit sluit de bouwvrije strook niet uit, maar het bouwverbod geldt los van de vergunningsplicht. Een vrijgesteld tuinhuis, een carport of een verharding in de strook blijft verboden zonder afwijking van AWV. Overtredingen zijn strafbaar en de rechtbank kan het herstel bevelen (artikel 13 van de wet).
Doorklikken: wat mag in de bouwvrije strook?
Beantwoord de vragen en u ziet welk verbod of welke verplichting geldt, telkens met het artikel. De vragen volgen het besluit van de Vlaamse Regering van 25 januari 2019, de wet van 12 juli 1956 en artikel 35, § 6 van het Omgevingsvergunningsbesluit. U krijgt een eerste inschatting, geen advies voor uw dossier.
De grens van het domein van de autosnelweg vindt u niet op de rijbaan maar aan de rand van het gewestdomein; bij twijfel laat u ze inmeten. Of uw perceel langs een gewestweg ligt, controleert u via het webportaal van het Agentschap Wegen en Verkeer.
Hoe verloopt het?
Niet de rijbaan, maar de grens van het gewestdomein telt. Bij twijfel meet een landmeter-expert ze in.
De lijnen op 10 en 30 meter komen op het inplantingsplan, met maten ten opzichte van de autosnelweg, de bouw- en rooilijn en de grens van het openbaar domein.
Gebouwen, verhardingen, afsluitingen, hagen, opslag en reliëf buiten de strook houden waar het kan; wat tussen 10 en 30 meter blijft, motiveren voor de afwijking.
Vóór de aanvraag kunt u een preadvies vragen via het webportaal van AWV. Bij de omgevingsvergunningsaanvraag vraagt de vergunningverlener het advies zelf. Een gunstig advies geldt als afwijking voor wat voorbij de tiende meter ligt.
Waar het misloopt. Meten vanaf de rijbaan in plaats van de domeingrens; een vrijgesteld bijgebouw of een verharding in de strook zonder afwijking; een haag die te dicht bij de grens staat of te breed wordt; en reclame die vanaf de autosnelweg leesbaar is.
Wat doet The A-RK?
In huis
- De ligging ten opzichte van het domein van de autosnelweg en de bouwvrije strook nagaan
- De strook en de erfdienstbaarheden op het inplantingsplan tekenen
- Het ontwerp afstemmen op het verbod en de mogelijke afwijking motiveren
- Het preadvies aanvragen en het verplichte advies via de omgevingsvergunningsaanvraag laten inwinnen
Wij coördineren
- Opmeting van de domeingrens en de strook door een landmeter-expert
- Waar het verkeerslawaai meespeelt in de goede ruimtelijke ordening: een geluidsdeskundige
In de praktijk
Advies of vergunning van het Agentschap Wegen en Verkeer (inritten, werfzones, werken langs een gewestweg) vraagt u aan via wegenenverkeer.be/adviezen-vergunningen; bij een omgevingsvergunning vraagt het Omgevingsloket het advies meestal automatisch.
Veelgestelde vragen
Mag ik een tuinhuis of carport zetten in de bouwvrije strook als daar geen omgevingsvergunning voor nodig is?
Nee. Het bouwverbod staat los van de vergunningsplicht. Ook een vrijgestelde constructie blijft in de strook verboden, tenzij de wegbeheerder voorbij de tiende meter een afwijking toestaat. Zonder vergunningsaanvraag is er geen advies; u vraagt die afwijking dan rechtstreeks aan het Agentschap Wegen en Verkeer.
Mijn woning staat al in de strook. Mag ik verbouwen?
Instandhoudings- en onderhoudswerken mogen. Verbouwen, herbouwen of uitbreiden is verboden, tenzij het Agentschap Wegen en Verkeer voorbij de tiende meter een afwijking toestaat. Een gunstig advies op uw omgevingsvergunningsaanvraag geldt als die afwijking, eventueel met voorwaarden.
Mag ik reclame plaatsen langs de autosnelweg?
In de vrije stroken is reclame verboden. Alleen de minister kan afwijken, ten bate van een openbare dienst of van bedrijven met vergunde installaties op het domein. Daarbuiten geldt de Publiciteitsverordening: niet-zaakgebonden publiciteit mag niet herkenbaar zijn vanaf een autosnelweg en bewegende of wisselende boodschappen zijn er niet toegelaten.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Wet van 12 juli 1956 tot vaststelling van het statuut der autosnelwegen | Art. 1 (toegang enkel op bestemde plaatsen), art. 4 (verbod op het domein, afwijking door de minister), art. 5 (geen recht van toegang), art. 10 (vrije stroken tot 30 m, reclameverbod), art. 11 (verwijdering tegen vergoeding), art. 13 (straffen en herstel) |
| Besluit van de Vlaamse Regering van 25 januari 2019 betreffende de vrije stroken langs autosnelwegen | Breedte 30 m (art. 1), verboden (art. 2), eerste 10 m (art. 3 en 5), afwijkingen door de wegbeheerder voorbij 10 m (art. 4, 6), gunstig advies = afwijking (art. 7); in werking op 18 februari 2019 |
| Koninklijk besluit van 4 juni 1958 betreffende de vrije stroken langs de autosnelwegen | Opgeheven voor het Vlaamse Gewest sinds 18 februari 2019 (art. 10 van het besluit van 25 januari 2019) |
| Art. 35, § 6 Omgevingsvergunningsbesluit | Verplicht advies van de wegbeheerder op minder dan 30 m van het domein van autosnelwegen, hoofdwegen en primaire wegen categorie I, en langs gewestwegen |
| Art. 26 Omgevingsvergunningsdecreet | Een advies dat niet tijdig wordt uitgebracht, wordt geacht gunstig te zijn |
| Publiciteitsverordening van 12 mei 2023 | Art. 8: geen bewegende of wisselende boodschappen herkenbaar vanaf autosnelwegen; art. 13: niet-zaakgebonden publiciteit niet herkenbaar vanaf een autosnelweg |
| Vrijstellingenbesluit | Bevat geen uitzondering voor de bouwvrije strook; de vrijstelling van vergunning heft het bouwverbod niet op |
Beroep
Tegen een beslissing van het college kan binnen 30 dagen administratief beroep bij de deputatie. Besliste de deputatie in eerste aanleg, dan gaat het administratief beroep binnen 30 dagen naar de Vlaamse Regering (in de wettelijk bepaalde gevallen de gewestelijke omgevingsambtenaar). Tegen de beslissing in laatste administratieve aanleg kan binnen 45 dagen beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Wie geen administratief beroep instelde, verliest in principe de toegang tot de Raad. De Vlaamse Regering bereidt een hervorming van de vergunningsprocedure voor (modulaire omgevingsvergunningsprocedure); wij volgen de inwerkingtreding op. Wij bereiden uw dossier zo voor dat het die toets doorstaat, en denken mee als het toch misloopt.
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van de geconsolideerde teksten op Justel en in de Vlaamse Codex, en de informatie van het Agentschap Wegen en Verkeer. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier.