DESKUNDIGE
Erkend archeoloog: wanneer moet er een archeologienota bij uw aanvraag?
Bij grotere percelen met een grote bodemingreep moet u bij de omgevingsvergunning een archeologienota voegen. Die nota maakt een archeoloog die erkend is door het agentschap Onroerend Erfgoed. The A-RK bepaalt of de nota nodig is en coördineert de timing en de scope.
Wat doet een erkend archeoloog?
De erkende archeoloog gaat na of er op uw terrein archeologische resten te verwachten zijn, en wat er moet gebeuren voordat de werken starten. Dat legt hij vast in een archeologienota.
De nota bestaat uit een verslag van het vooronderzoek en een programma van maatregelen. Het vooronderzoek begint met een bureaustudie. Waar nodig volgen veldwerk, zoals boringen of proefsleuven. Het programma zegt of er nog een opgraving nodig is, of dat de werken zonder verdere maatregelen kunnen.
De archeoloog meldt de nota bij Onroerend Erfgoed via het archeologieportaal. Pas daarna kan de nota bij uw vergunningsaanvraag gevoegd worden.
Wanneer heeft u hem nodig?
| Situatie | Nodig? |
|---|---|
| Perceel in een beschermde archeologische site | Ja |
| Perceel in een vastgestelde archeologische zone: kadastraal perceel van minstens 300 m² en een bodemingreep van minstens 100 m² | Ja |
| Perceel buiten een vastgestelde archeologische zone: kadastraal perceel van minstens 3.000 m² en een bodemingreep van minstens 1.000 m² | Ja |
| Verbouwing of vernieuwbouw zonder bijkomende vergunningsplichtige ingreep in de bodem | Nee, dat is een van de vrijstellingen. |
| Aanvrager is een natuurlijke persoon of een privaatrechtelijke rechtspersoon, percelen volledig buiten woongebied, recreatiegebied, archeologische zones en beschermde sites, bodemingreep kleiner dan 5.000 m² | Nee, dat is ook een vrijstelling. |
| Gebied zonder archeologisch erfgoed, of gemeente met een eigen vrijstellingsregeling | Nee, voor zover de vrijstelling op uw werken van toepassing is. |
Alleen vergunningsplichtige ingrepen in de bodem tellen mee voor de oppervlakte. De regels staan in artikel 5.4.1 van het Onroerenderfgoeddecreet. Het decreet van 17 mei 2024 over de modulaire omgevingsvergunning past in dat artikel enkel een verwijzing naar het Omgevingsvergunningsdecreet aan; de drempels en vrijstellingen hierboven blijven dezelfde. De Vlaamse Regering moet de datum van inwerkingtreding van die aanpassing nog bepalen.
Erkenning en wie het mag doen
Het agentschap Onroerend Erfgoed erkent archeologen. Sinds 1 april 2019 zijn er twee types:
| Type | Mag |
|---|---|
| Type 1 | alle archeologisch vooronderzoek, ook met ingreep in de bodem, en opgravingen |
| Type 2 | enkel vooronderzoek zonder ingreep in de bodem |
De erkenning geldt voor onbepaalde duur. De archeoloog moet werken volgens de Code van goede praktijk en minstens om de twee jaar een bijscholing over die code volgen bij het agentschap (Onroerenderfgoedbesluit, art. 3.5.7 en 3.5.7/1). Onroerend Erfgoed houdt een register van erkende archeologen bij.
Hoe verloopt het?
Wij kijken of het perceel in een vastgestelde archeologische zone of beschermde site ligt, en berekenen de kadastrale oppervlakte en de bodemingreep.
Wij vragen een erkend archeoloog aan, van het type dat bij uw terrein past.
De archeoloog bestudeert kaarten, bronnen en eerdere vondsten.
Boringen of proefsleuven. Dat kan vóór de aanvraag, of uitgesteld tot na de vergunning als het terrein nog niet vrij is.
De archeoloog meldt de nota bij Onroerend Erfgoed. Wij voegen ze bij de vergunningsaanvraag.
Volgt er een opgraving, dan stemmen wij die af op de planning van de werf.
Waar het misloopt. De archeologienota wordt te laat besteld, waardoor de aanvraag wacht. Of het veldwerk is niet mogelijk omdat er nog gebouwen staan. Bespreek dat vroeg: soms kan het veldwerk uitgesteld worden tot na de vergunning.
Wat doet The A-RK?
In huis
- Nagaan of een archeologienota verplicht is
- Oppervlaktes en bodemingrepen berekenen
- De nota opnemen in de omgevingsvergunning
- De erfgoedtoets voor het project
Wij coördineren
- De erkende archeoloog voor de nota en het veldwerk
- De timing en de scope van het onderzoek
- Een eventuele opgraving in de planning van de werf
Veelgestelde vragen
Mijn perceel is 2.500 m². Heb ik een archeologienota nodig?
Buiten een vastgestelde archeologische zone niet, want de drempel is een perceel van minstens 3.000 m² - tenzij het perceel in een beschermde archeologische site ligt: daar is de nota altijd nodig. Ligt het perceel in een vastgestelde archeologische zone, dan kan de nota wel nodig zijn vanaf 300 m² perceel en 100 m² bodemingreep.
Kan The A-RK de archeologienota maken?
Nee. Dat mag enkel een erkend archeoloog. Wij gaan na of ze nodig is en coördineren de archeoloog.
Wat als de archeoloog iets vindt?
Dan volgt het programma van maatregelen, bijvoorbeeld een opgraving vóór de werken. Wij stemmen dat af op de planning.
Wat is het verschil tussen type 1 en type 2?
Een archeoloog type 1 mag alle vooronderzoek doen, ook met ingreep in de bodem, en opgravingen uitvoeren. Type 2 mag enkel vooronderzoek zonder ingreep in de bodem doen.
Wettelijk kader
| Regel | Wat |
|---|---|
| Onroerenderfgoeddecreet (12 juli 2013), art. 5.4.1 | Wanneer een archeologienota bij de omgevingsvergunning moet |
| Onroerenderfgoeddecreet, art. 3.5.1 en 3.5.2 | Erkenning van archeologen |
| Onroerenderfgoedbesluit (16 mei 2014), art. 3.5.1 e.v. | Types van erkenning (art. 3.5.1), voorwaarden (art. 3.5.2 e.v.), onbepaalde duur en bijscholing (art. 3.5.7 en 3.5.7/1) |
Laatst nagekeken op 1 oktober 2026 aan de hand van de Vlaamse Codex en Vlaanderen.be. Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch advies voor uw dossier.